Ölkənin konstitusiya quruluşunun tarixi
Siyaset
Oxunub: 261
14 noy 2024 | 15:15
Ölkənin konstitusiya quruluşunun tarixi



Konstitusiya-dövlətin Ali Qanunudur. Dövlətin siyası, hüquqi və iqtisadi sistemlərinin əsaslarını təşkil edir, vətəndaşların hüquq və azadlıqlarını təmin edib müəyyənləşdirir.
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya quruluşunun tarixi əsrlər boyu formalaşaraq müasir dövrümüzə qədər gəlib çatmışdır. Bu tarixi prosesdə Azərbaycanda müxtəlif idarəetmə formaları olmuş, hər bir dövr dövlətçilik ənənələrinin formalaşması və konstitusiya quruluşunun inkişafına təsir göstərmişdir. Azərbaycanda müasir mənada konstitusiya hüququnun əsasları XX əsrin əvvəllərində, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurulması ilə atılmışdır. 1918-ci ildə yaranmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti müsəlman şərqində ilk demokratik dövlət olaraq öz Konstitusiyasını hazırlamış və tətbiq etməyə başlamışdır. Bu dövrdə qəbul olunan qanunlar və əsasnamələr Azərbaycan cəmiyyətində konstitusiya dəyərlərinin əsasını qoymuşdur.
Azərbaycan tarixində isə ilk Konstitusiyanın qəbulu 1921-ci il Azərbaycan SSR-ın mövcudluğu dövründə qəbul edilmişdir. 1918-20-ci illərdə mövcud olmuş A.X.C-dövründə Ali Qanun qəbul edilməmiş, daha doğrusu buna imkan verilməmişdir. 1920-1991-ci illərdə mövcud olmuş Azərbaycan SSR-in dövründə 3 dəfə Konstitusiya qəbul edilib. 1921,1937 və 1978-ci illərdə qəbul edilmiş Konstitusiyalar SSR-in Konstitusiyası əsasında hazırlanmışdır.
1991-ci ildə Azərbaycan yenidən öz müstəqilliyinə qovuşsa da bir müddət Ali Qanunun qəbul edilməsi gecikdirildi. Yeni Konstitusiya yaradılmasının zərurətini bilən Ulu öndər Heydər Əliyev bunun üçün xüsusi komissiya yaratmış, Konstitusiya layihəsini xalqın müzakirəsinə vermişdir. Nəhayət 1995-ci il noyabırın 12-də Ümumixalq referendumu ilə Müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyası qəbul olunmuşdur. Bununla da hüquqi dövlət quruculuğunun əsasları qoyulmuşdur. Bu müstəqillik tariximizin ən mühüm hadisələrindən biri olmaqla yanaşı Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Azərbaycan dövlətçiliyi qarşısında böyük xidmətlərindən biridir. Konstitusiyanın milli dövlətçilik tarixində müstəsna əhəmiyyətini nəzərə alaraq, 1996-ci ildən hər il noyabırın 12-si Konstitusiya günü kimi qeyd edilir.
Dünən, 12:11
İrəvana ağır xəbərdarlıq – Zəngəzur dəhlizi İran hərbçilərinin...
Dünən, 11:39
Putin qadağa qoydu, Makron quçaq açdı - Ermənilər ərikləri Parisə satacaq
Dünən, 10:17
Oteldə səhər "açıq bufet"də bunlardan uzaq durun - Təhlükəli qidalar
Dünən, 10:01
Toy karvanında xuliqanlıq edənlər saxlanıldı - Video
Dünən, 10:00
"Şeytan"ın sonu gəldi: İllərlə axtarılan narkobaron ələ keçdi
Dünən, 09:50
Tramp: Dördüncü dəfə də prezidentliyə namizədliyimi irəli sürəcəyəm
Dünən, 09:37
Maliyyə Nazirliyinin xidməti avtomobilləri "su qiyməti"nə satışa çıxarılır – SİYAHI
Dünən, 09:27
Həbs edilən iş adamları kimlərdir-izlər Xızıya aparır
Dünən, 09:15
Ali təhsil müəssisələrindən xaric edilmiş şəxs əsgərliyə nə vaxt çağırılır?
Dünən, 09:11
Azərbaycana bu il nə qədər avtomobil gətirilib?
Dünən, 09:05
Həftəsonu su hövzələrinə üz tutanlara - Çağırış
Dünən, 09:00
"Sea breeze"dən cəmi 2 kilometr aralıda ekoloji fəlakət – Pirşağı bağlarında zibil dizə çıxır - FOTOLAR
24-07-2026, 16:00
İranın ticarət gəmilərinə vurduğu zərər onun ABŞ-da dondurulmuş pullarından ödəniləcək - Tramp
24-07-2026, 15:30
Bakıda bu evlərin qiyməti kəskin qalxır
24-07-2026, 14:45
İlham Əliyev bu qanunu təsdiqlədi
24-07-2026, 14:41
Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin şirkəti ləğv olunur
24-07-2026, 14:37
Prezident bu ölkədəki səfiri geri çağırdı
24-07-2026, 14:34
Vəzifəli şəxslər həbs olundu - Məmməd Musayevlə əlbir olublar - ADLAR
24-07-2026, 14:22
Britaniya müharibəyə hazırlaşır, bəs britaniyalılar? – Şok rəqəm!
24-07-2026, 14:00
Paşinyana “Sülh müqaviləsini tez imzala” çağırışı – Kritik ZƏNG
24-07-2026, 13:10
Azərbaycanda ipoteka kreditləşməsində süni intellektdən istifadə olunacaq
24-07-2026, 13:07
Türkiyənin əsas müxalifət partiyası olan CHP parçalandı
24-07-2026, 12:03
Balakəndə küçə itlərini zəhərləyirlər?
24-07-2026, 11:11
Azərbaycan şəhərində İran-Ermənistan görüşü – Bakıya mesaj?
24-07-2026, 11:07
Bakıda DƏHŞƏTLİ AVTOBUS QƏZASI: 20-dən çox şəxs xəsarət aldı
24-07-2026, 11:03
İlham Əliyev Şavkat Mirziyoyevə zəng etdi
24-07-2026, 10:53
Şantaj körpüsü