Hind mədəniyyəti və hind müdriklərindən deyimlər

Prezidentdən qurultay iştirakçılarına - Müraciət

Prezidentlər təkbətək görüşdü - Fotolar

Prezident həmkarını qarşıladı - Fotolar

İlham Əliyev: Azərbaycan əsas daşımalar qovşağı kimi öz rolunu gücləndirir

Prezident BMT-nin Komissiyasının 82-ci sessiyasının iştirakçılarına müraciət edib

İlham Əliyev Antalyada Moldova Prezidenti ilə görüşüb

Dövlət başçısı Antalyada Şimali Kipr Prezidenti ilə görüşüb

İlham Əliyev Antalyada Əhməd Əl Şaraa ilə görüşüb

Hind mədəniyyəti və hind müdriklərindən deyimlər

Maraqli

Oxunub: 3 643

7 yan 2016 | 15:47

İnsan gözünü açıb həyata baxan gündən ətrafla maraqlanmağa, təbiət hadisələrinin səbəbi barədə düşünməyə başlayıb. Müxtəlif təbii hadisələrin, fəlakətlərin mahiyyətini dərk etməyə çalışıb. Dərk edə bilməyəndə qorxub. Qorxanda bütləşdirib. Animizm, fetişizm, maqiya belə yaranıb. Dünyanın hər yerində bütün xalqlar təfəkkürün, əqli inkişafın bu keçiblər. Cənubi Amerikanın, Afrikanın, Avstraliyanın elə qəbilələri mövcuddur ki, hələ də təfəkkürün ibtidai mərhələsindədir.
İnsan zəkasının bu körpəlik çağını, bu sadəlövh dünyasını ilk dəfə qədim hindlilər keçiblər.
Əlbəttə, Hindistan yarımadasında ilk sivilizasiya ocaqları Şumer və Misir sivilizasiyalarından çox-çox sonralar və müəyyən dərəcədə onların təsiri ilə şölələnib. Bunu Xarappa və Mehence-Daroda aşkar edilən maddi-mədəniyyət abidələrinin oxşarlığı sübut etdi. Ancaq bu mədəniyyət qeyri Hind-Avropalı xalqın yaradıcılığıdır.
Bütün başqa xalqlar kimi Hind xalqı da ilk dəfə dərin məzmunlu, fəlsəfi mahiyyətli miflərini, əsatirlərini yaradıb. “Maxabxarata” və “Ramayana” adlı çox cildli bu nəhəng eposlarda uzaq, sirli hadisələrin əks-sədası və təbiətin özü qədər müdrik müttəfiklərin dünyagörüşü toplanıbdı.
Miladdan əvvəlki ll minillikdən başlayaraq epik əsatirlərlə yanaşı Hind fəlsəfəsi sistemləri yaranıb formalaşmağa başlayıb. Hind xalqının bu qədər zəngin fəlsəfi irsə malik olmasının səbəbi budur ki, fəlsəfə bütün zamanlarda bu xalqın həyatının ayrılmaz hissəsini təşkil etmişdir. Bu sistemlər və ya məktəblər aşağıdakılardır:
Çarvoka, Caynizm, Buddizm, Nyaya, Vayşeşik, Sankxya, Yoqa, Mimansa, Vedanta
Bu sistemlər içində daha çox yayılanı Buddizm özü də sonralar müstəqil dörd məktəb yaradıb.
Bütün bu sistemlərdə çox rəngarəng, ziddiyətli dünyagörüşlər əks olunub. Burada həm materialist, həm idealist, həm də mistik anlayışlar cəmlənib. Bu zəngin, mürəkkəb təfəkkür xəzinəsindən oxucularımıza Hind epik və fəlsəfi ədəbiyyat nümunələrindən götürülmüş bir sıra aforizmlər təqdim edirik. Bu dərin məzmunlu, həyati kəlamlar çox-çox qədimlərin yadigarıdır.

• İnsanın bəzəyi müdriklik, müdrikliyin bəzəyi soyuqqanlılıq, soyuqqanlılığın bəzəyi cəsurluq, cəsurluğun bəzəyi yumşaqlıqdır.
• Kim ki, nə tərifə nə tənqidə məhəl qoyur, nə zərbəyə zərbəylə verir, nə də pislik edənə pislik arzulayır beləsinə allahlar da qibtə edir.
• Əlində soyuqqanlılıq qılıncı olan kəsə hansı mərdimazar xətər yetirə bilər?!
• Oğulla beş yaşına qədər şah kimi dolan, beşdən on beşə qədər nökər, on beşdən sonra isə dost kimi.
• Əgər müdriksənsə - dövlətlinin, hökmdarın, uşağın, qocanın, arvadın, axmağın və müəllimin əleyhinə getmə.
• Sevimli qadının, yaxın dostun və kiçik uşağın yanına əliboş getmə!
• Xörəyi yeyəndən sonra təriflə, arvadı gəncliyi ötəndn sonra, qəhrəmanı döyüşdən sonra, məhsulu isə yığandan sonra.
• Müəllimi göz-gözə təriflə, dostları və qohumları daldada, oğulları heç vaxt tərifləmə.
• Tutuquşu və bülbül öz günahları ucundan qəfəsə düşürlər. Leylək isə dustaqlıq nə olduğunu bilmir. Susmaq bütün firavanlıqların açarıdır.
• Qadın təbiətən hər şeyi bilir, kişi isə biliyi kitablardan öyrənir.

Mənbə: ELM VƏ HƏYAT – 1980
Hazırladı: Günel Məmmədova