Rusiya "Zəngəzur dəhlizi"ndən pay istəyir

Rusiya ilə Ermənistan arasında gərgin siyasi dialoq davam edir. Moskva bu dəfə Vaşinqtonda müzakirə olunan və "Tramp marşrutu" (TRIPP) kimi tanınan yeni nəqliyyat layihəsi ilə bağlı İrəvana açıq mesaj göndərib.
Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Mixail Qaluzin bəyan edib ki, Ermənistan bu layihənin həyata keçirilməsi zamanı Rusiyanın mövqeyini nəzərə almağa məcbur olacaq. Qaluzin xatırladıb ki, Ermənistanın dəmir yolları hazırda "Rusiya Dəmir Yolları"nın törəmə şirkəti olan "Cənubi Qafqaz Dəmir Yolu" QSC-nin konsessiya idarəçiliyindədir. Onun sözlərinə görə, Ermənistan üzərindən həyata keçiriləcək hər hansı tranzit daşımalar Avrasiya İqtisadi İttifaqının qaydalarına uyğun olmalıdır. Diplomat vurğulayıb ki, Ermənistan bu təşkilatdan çıxmaq niyyətində olmadığını dəfələrlə bəyan edib.
Rusiya rəsmisi əlavə edib ki, "Tramp marşrutu"nun keçəcəyi ərazilər Türkiyə və İranla sərhəd zonasını əhatə edir və həmin sərhədlər uzun illərdir Ermənistan sərhədçiləri ilə birlikdə rus sərhədçiləri tərəfindən qorunur. Buna görə də Moskva hesab edir ki, layihənin reallaşdırılmasında Rusiyanın iştirakı həm hüquqi, həm də təhlükəsizlik baxımından vacibdir. Məsələnin hüquqi tərəfi isə daha mürəkkəb görünür. Vaxtilə Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvanla birləşdirən Mehri dəmir yolu Ermənistan ərazisindən keçsə də, sovet dövründə bu xətt Azərbaycan Dəmir Yolunun tərkibində olub və Ermənistanın dəmir yolu sisteminə daxil edilməyib. Bu səbəbdən həmin hissənin Rusiya Dəmir Yollarının konsessiya idarəçiliyinə aid olub-olmaması ətrafında hüquqi mübahisələr mövcuddur. Üstəlik, Ermənistanın keçmiş prezidenti Serj Sarqsyan dövründə Mehri istiqamətindəki dəmir yolunun avadanlıqlarının sökülərək metal qırıntısı kimi İrana satıldığı barədə məlumatlar da var. Ermənistan mənbələri iddia edirlər ki, Moskva bu prosesdən tam xəbərdar idi. Ekspertlər xatırladırlar ki, 2020-ci il 10 noyabr tarixli üçtərəfli bəyanatda Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında nəqliyyat əlaqələrinin bərpası nəzərdə tutulsa da, ötən beş il ərzində bu istiqamətdə nə Rusiya, nə də Ermənistan real addım atıb. Məhz bu səbəbdən ABŞ-nin irəli sürdüyü yeni TRIPP layihəsi Kremlin narahatlığını artırır və Moskvanın İrəvana təzyiqini gücləndirir.
Analitiklərin fikrincə, TRIPP layihəsi eyni zamanda Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan üçün ciddi siyasi sınağa çevrilib. Çünki Vaşinqtonda əldə olunan razılaşmaları imzalayarkən Paşinyan sərhəd zonalarının statusunu, Rusiya sərhədçilərinin rolunu və dəmir yollarının konsessiya idarəçiliyini yaxşı bilirdi. Buna baxmayaraq sənədlərə imza atması onun Moskva ilə münasibətlərdə yeni mərhələyə keçmək niyyətində olduğunu göstərən mühüm siqnal kimi qiymətləndirilir. Bununla belə, müşahidəçilər hesab edirlər ki, Ermənistanın həqiqətən də Qərbə inteqrasiya kursunu seçib-seçmədiyi hələ də açıq sual olaraq qalır. TRIPP layihəsinin taleyi təkcə regional nəqliyyat marşrutlarının gələcəyini deyil, həm də İrəvanın Rusiyanın təsir dairəsindən nə dərəcədə uzaqlaşmağa hazır olduğunu göstərəcək əsas siyasi sınaqlardan biri hesab edilir. Hazırkı vəziyyət isə Paşinyan hökumətinin bu istiqamətdə hələ də ciddi maneələrlə üzləşdiyini göstərir.
Siyasi ekspert Oqtay Qasımovun fikrincə, Rusiya çox istərdi ki, Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı üçtərəfli bəyanat əsas götürülsün: “10 noyabr sənədinə əsasən, dəhlizdə nəzarət rus hərbçilərə həvalə olunmuşdu. Lakin Rusiya yaradılmış şansdan istifadə etmədi və tərəflərə təsir etmək mexanizmini üstün tutdu. Bu da sonda özünün dəhlizə nəzarət şansını itirməsinə gətirib çıxardı. Hazırkı mövqeyinə gəlincə, Rusiya bir formada bu prosesə qoşulmaq istəyir. Yəni Moskva bu layihəyə yatırım etmək fikrində deyil. Artıq ABŞ və Ermənistan arasında memorandum imzalanıb, pay bölgüsü aparılıb, texniki və iqtisadi əsaslandırma aparılıb, maliyyə məsələsi həllini tapıb, hüquqi prosedurlar müəyyən olunub. Bir sözlə, proses son mərhələyə gəlib və fiziki işlərin həyata keçirilməsi qalır. Bu da yaxın zamanda reallaşacaq. Sadəcə, Rusiya Ermənistana təzyiq göstərməklə ondan güzəşt qoparmağa çalışır. Xüsusən də dəhlizə nəzarət məsələsində iştirak istəyir”.
O.Qasımova görə, Rusiya heç olmasa ABŞ şirkəti ilə bərabər nəzarət funksiyasına şərait yaradılmasına cəhd edir: “Əgər bu istəyi qəbul olunmasa, Ermənistanı şantaj etməyə çalışacaq. Belə desək, rus sərhədçiləri vasitəsi ilə prosesə müdaxilə edə bilər. Amma doğrusu, bunu həyata keçirməsi çətin görünür. Düzdür, Rusiya vaxtilə məntiqdən kənar addımlar da atıb. Məsələn, 1994-cü ildə, ən zəif dövründə rus desantının bir bölməsi Serbiya ərazisinə atıldı və NATO bunu gözləmirdi. Yəni Rusiyanın belə qəfil addımları da olur. Sadəcə, nəzərə alaq ki, Zəngəzur dəhlizi məsələsində vəziyyət fərqlidir. Çünki ABŞ və Ermənistan arasında razılaşma var. Rusiyanın müdaxiləsi o deməkdir ki, ABŞ kimi gücü qarşısına almış olacaq. Bu da Moskvanın maraqlarına nə dərəcədə uyğundur, demək çətindir. Ona görə də Rusiyanın kobud müdaxiləsi real deyil”.
Dünən, 16:24
Gecikən qatarlara görə kompensasiya veriləcək - Rəsmi açıqlama
Dünən, 16:20
Azərbaycan Prezidenti Oman sultanını milli bayram münasibətilə təbrik etdi
Dünən, 16:17
Bu qurumda sədrin müavinlərinin sayı artırıldı - Fərman
Dünən, 16:00
İranın İrəvanda nəhəng planı – Tərəflər razılığa gəldi
Dünən, 15:30
Bayramqabağı bu məhsullar bahalaşacaq — Açıqlama
Dünən, 14:22
Türkiyədə yaşamaq istəyənlərə ŞAD XƏBƏR - Ərdoğan RƏSMƏN TƏSDİQLƏDİ
Dünən, 13:22
Ramiz Mehdiyevin qızının vəkilinin işi: "General qohumu" adı ilə 70 min manatlıq hədə-qorxu
Dünən, 13:19
"Range Rover" gətirəcəyəm" deyib 261 min manatdan çox pul aldı - Bakıda dələduzluq
Dünən, 13:15
Fermerlərə əlavə yük: aqrar məhsullar bahalaşa bilər - Deputat açıqladı
Dünən, 13:11
İbtidai sinif müəllimlərinin böyük qismi ali təhsilli deyil
Dünən, 13:08
Eyni işi görən həkimlər niyə fərqli vergi ödəməlidir? - Rəşad Mahmudovdan təklif
Dünən, 13:04
Ceyhun Bayramov: Almaniya-Azərbaycan münasibətləri həmişə dostluğa, beynəlxalq hüquqa əsaslanıb
Dünən, 13:01
Deputatdan çağırış: Bu avtomobillərin qiyməti artacaq
Dünən, 12:56
Sabah 21 dərəcə isti olacaq
Dünən, 10:31
Mərdəkanda yataqxana binası yandı
Dünən, 10:17
Putin: Rusiya rəqəmsal transformasiyanın ön sıralarındadır, Aİ çökür...
Dünən, 10:02
Ukraynadan DƏHŞƏTLİ ZƏRBƏ - 2 neft emalı zavodu VURULDU
Dünən, 09:58
Putin Cinpinlə GÖRÜŞDÜ: İki lider BU MESAJI VERDİ
Dünən, 09:53
Zelenski tərəfdaşlarından 40 F-16 təyyarəsi və 8 milyard avro istədi
Dünən, 09:50
“Mançester Siti” Haalandı bu qiymətə sata bilər
Dünən, 09:42
İran ABŞ-nin Küveytdəki hərbi bazasına PUA-larla zərbə endirib
Dünən, 09:37
Ramiz Mehdiyev cəzasından narazıdır - Şikayət verdi
Dünən, 09:00
Bu müavinətlər artırılır - Yeni məbləğ nə qədər olacaq?
17-11-2026, 16:00
Ermənistanla sülhdə yeni düyün: Anklavların taleyi necə olacaq? Polkovnik danışdı
17-11-2026, 15:30
Ukraynanı tamamilə məhv etmək lazımdır!– Rusiya televiziyalarında dəhşətli çağırışlar
17-11-2026, 14:22
Diyarbakır kürdündən etiraf: “50 il əvvələ qədər Azərbaycan türkcəsində danışırdıq”
17-11-2026, 13:14
Azərbaycanın ən təhlükəli magistralları: Hansında ölüm daha çoxdur? – QORXULU STATİSTİKA